Aanstaande zondag is de 100e geboortedag van prins Claus. De koninklijke familie gedenkt dan dat prins Claus 100 jaar geleden is geboren in Hitzacker. In deze blog een terugblik op het leven van prins Claus.
Komende zondag, 6 september 2026, zou prins Claus honderd jaar zijn geworden. Hoewel hij al in 2002 overleed, blijft de echtgenoot van koningin Beatrix in het geheugen gegrift staan als een van de meest geliefde en gerespecteerde leden van het Nederlandse koningshuis. Een terugblik op het leven van de man die begon als omstreden Duitse diplomaat en uitgroeide tot de nationaal gewaardeerde prins.
Prins Claus werd geboren op 6 september 1926 als Claus (Klaus) George Wilhelm Otto Friedrich Geert (Gerd) von Amsberg op Landgoed Dötzingen, een historisch landgoed vlak bij de plaats Hitzacker. Hitzacker ligt aan de Elbe in de Duitse deelstaat Nedersaksen. Bijna twee jaar van zijn leven woonde hij in deze plaats, samen met zijn ouders. Zijn vader, Claus Felix von Amsberg, was sinds 1917 rentmeester op het landgoed, nadat hij eerst in Afrika een avontuur als planter was aangegaan. Dat liep niet goed af, waarna hij deze functie kreeg.
Familie prins Claus
Claus Felix, de vader van Claus, trouwde op 4 september 1924 (vandaag 102 jaar geleden) met Gösta Julie Adelheid Marion Marie Freiin von dem Bussche-Haddenhausen. Gösta was de jongste dochter van Gabriele Freiin von dem Bussche-Ippenburg, die sinds 1922 vrouw van Dötzingen was. Daardoor was ook Claus’ moeder Gösta van lage, zij het oude adel (haar vader werd pas in 1884 Freiherr (baron).
Foto ©Nationaal Archief/Eric Koch/Anefo
Claus Felix en Gösta kregen samen zeven kinderen, één zoon (‘onze’ prins Claus) en zes dochters: Sigrid (1925-2018), Rixa (1927-2010), Margit (1928-2014), Barbara (1930-2023) en Theda (1939) en Christina (1945). Alleen Theda en Christina zijn nog in leven. Zouden zij er zondag ook bij zijn in Hitzacker?
Foto ©PPE
Leven in Tanzania en Duitsland
In 1928 vertrok het gezin naar Tanganyika, dat later Tanzania werd. Tot het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog was Claus Felix hier bedrijfsleider van een Duits-Britse koffie- en sisalplantage. Tijdens de Tweede Wereldoorlog werd Claus Felix vastgehouden in Afrika. Pas in 1947 kwam hij weer vrij.
Prins Claus zelf keerde in 1933 terug naar Duitsland, waar hij in Bad Doberan verbleef om zijn school af te maken. In Bad Doberan (Mecklenburg-Vorpommern) maakte hij zijn basisschool af op de Friderico-Francisceum. Hier woonde hij bij zijn grootouders. Tussen 1936 en 1938 verbleef hij nog korte tijd op een Duitse kostschool in Tanzania, waarna hij voor zijn verdere opleiding definitief terugkwam in Duitsland. Echter: de jaren die hij in Afrika doorbracht, legden de basis voor zijn latere maatschappelijke passie. Hij was nauw betrokken bij ontwikkelingssamenwerking.
Zijn latere tienerjaren werden overschaduwd door de Tweede Wereldoorlog. Zoals voor de meeste Duitse jongeren uit die tijd verplicht was, maakte hij deel uit van de Hitlerjugend en werd hij aan het einde van de oorlog opgeroepen voor de Wehrmacht.
Opleiding en carrière
Om in aanmerking te komen voor de studie werktuigbouwkunde, was hij van januari tot november 1948 werkzaam in een machinefabriek in Winsen, vlakbij Hamburg. Helaas werd Claus uitgeloot, waarna hij besloot om rechten te gaan studeren aan de universiteit in Hamburg. Als werkstudent had hij allerlei baantjes. In 1952 studeerde hij af in Hamburg. Het jaar er daarna overleed de vader van prins Claus helaas.
Tijdens een stage in de Verenigde Staten, waar hij een korte periode werkzaam was op een advocatenkantoor, hield hij zich bezig met het rechtsherstel van Joodse Duitsers in West-Duitsland. Daarna koos hij een nieuwe richting, namelijk diplomatie. Na een geslaagde selectietest, werd hij in 1957 ambtenaar op het West-Duitse ministerie van Buitenlandse Zaken. In 1958 slaagde hij voor het examen attaché.
Zijn eerste buitenlandse diplomatieke baan was die van derde ambassadesecretaris in de Dominicaanse Republiek. Hij werd bevorderd tot tweede secretaris van de West-Duitse ambassade, maar bleef hoop houden op een post in Afrika. In 1961 werd hij tweede ambassadesecretaris en eerste medewerker van de ambassadeur, in Ivoorkust.
Ontmoeting met prinses Beatrix
En toen was daar de ontmoeting met de Nederlandse prinses Beatrix. Op oudejaarsavond 1962 ontmoette hij prinses Beatrix voor het eerst op een feestje bij vrienden in Bad Driburg. Anderhalf jaar later volgden ontmoetingen rond het huwelijk van prinses Tatiana zu Sayn-Wittgenstein en Prins Maurits von Hessen. In 1963 ging Claus in Bonn werken op het ministerie van Buitenlandse Zaken, sectie Economische Betrekkingen met Afrika ten zuiden van de Sahara. Beatrix en Claus bleven elkaar echter ontmoeten. Prins Richard zu Sayn-Wittgenstein-Berleburg (de overleden echtgenoot van de Deense prinses Benedikte) fungeerde als rookgordijn.
Toen in 1965 bekend werd dat prinses Beatrix haar hart had verloren aan een Duitse diplomaat, reageerde Nederland emotioneel. De Tweede Wereldoorlog lag nog vers in het geheugen, en het huwelijk van de troonopvolgster met een Duitser stuitte op fel protest. Tijdens hun bruiloft op 10 maart 1966 in Amsterdam gooiden demonstranten rookbommen naar de Gouden Koets.
Prins Claus liet zich echter niet uit het veld slaan. Met een opmerkelijke combinatie van bescheidenheid, wijsheid, zelfspot en oprechte interesse in de Nederlandse samenleving, wist hij binnen een aantal jaren het Nederlandse volk voor zich te winnen. Hij leerde in sneltreinvaart behoorlijk goed Nederlands spreken en liet zien dat hij een scherp observator was.
Maatschappelijk betrokken
In zijn rol als prins-gemaal zocht Claus naar een betekenisvolle invulling. Hij zette zich intensief in voor internationale samenwerking en de ondersteuning van ontwikkelingslanden.
Zijn gevoel voor humor en eigenzinnigheid kwamen op een bijzonder manier tot uiting in 1998 tijdens de uitreiking van de Prince Claus Awards. In een beroemd geworden toespraak riep hij alle mannen op zich te bevrijden van het “dwangbuis” van de das, waarna hij live op het podium zijn eigen stropdas aftrok en op de grond wierp.
Kwetsbaarheid en blijvende erfenis
Het leven aan het hof kende ook schaduwzijden. De strikte beperkingen die aan zijn rol verbonden waren, vielen de gedreven Claus zwaar. Hij worstelde met zware depressies en latere gezondheidsproblemen, zoals de ziekte van Parkinson. Zijn openheid over zijn mentale en fysieke kwetsbaarheid dwong veel respect af.
Toen prins Claus op 6 oktober 2002 op 76-jarige leeftijd overleed, rouwde heel Nederland. Honderd jaar na zijn geboorte herinneren we hem niet als de omstreden vreemdeling van 1965, maar als een intelligente en meelevende, moedige vernieuwer van de monarchie.
Wat we ons ook altijd zullen blijven herinneren is de liefde tussen Beatrix en Claus.
Beatrix en zoons in Hitzacker
Zondag zullen prinses Beatrix, koning Willem-Alexander en prins Constantijn een bezoek brengen aan Hitzacker. Maandag volgt er een verslag op onze website.
Wil je graag meer lezen over Beatrix en Claus? Dat kan onder andere in deze blogs.
Tjonge, ik werd gewoon een beetje emotioneel van dit artikel. Wat had die man toch een integere uitstraling. Ik vond hem toen ik kind was al een lieve wijze man om te zien.
Mooi verhaal! Ik blijf altijd een zwak voor hem houden.
In t gezicht van Sigrid zie ik Alexia.
Nou en of, ik zie ook n gelijkenis.
Een interessant mens, was erg intelligent naar verluidt en wanneer je hem hoorde spreken kwam hij ook altijd als een wijs mens over. Toevallig keek ik onlangs een documentaire over zijn leven waarbij duidelijk werd dat hij juist tegen het einde van zijn leven aan ‘losser’ werd en ontzettend grappig kon zijn bij evenementen. Alsof hij bevrijd was uit een keurslijf.
Wat ik mij wel altijd afvraag, en ik hoop dat mensen mij niet verkeerd begrijpen alszijnde ik negatief wil overkomen, maar er word altijd gezegd dat Claus zo heeft geleden onder het keurslijf. Dan vraag ik mijzelf wel af: werden partners vroeger niet goed ingelicht? Claus was een diplomaat dus hij was niet wereldvreemd aangaande hoe een monarchie functioneerde. Bernhard bijvoorbeeld leek veel meer van zijn rol te genieten, terwijl die in hetzelfde keurslijf zat. Ik heb bij Claus altijd het gevoel gehad dat hij zelf ook wat meer gevoelig was voor depressies en dat het niet alleen maar door het keurslijf kwam.
Je kan het je nog zo goed inbeelden op voorhand, ik denk dat je toch altijd schrikt eens je in het systeem zit. Zie ook Japan
Ik denk dat de bewegingsruimte echt niet groot is. Als Claus iets verwezenlijkt heeft, dan is het wel dat de huidige generatie nu wél kan wat hij niet kon. Dat lijkt me het allermooiste
Een groter contrast tussen 2 mensen zie je niet gauw, Bernard heeft genoten van zijn rol als prins gemaal, verder zullen we er maar over zwijgen , Juliana heeft wel geleden in dit huwelijk, ik geloof dat ik daar niets mee mis zeg..
Maar Claus heeft volgens mij Beatrix als koningin ,alle eer en ruimte willen geven in het vervullen van haar functie.
Dit ten koste van zijn eigen loopbaan.
Het getuigt van grote liefde voor haar,
Maar wat hebben hun zoons prachtige en liefdevolle herinneringen aan hun vader , daarom denk ik niet dat Claus gebukt ging onder deze taak verdeling, het was grote en oprechte liefde wat hij uitstraalde.
Maar het was een man met ernstige depressieve perioden,, maar misschien ben ik eigenwijs, ik geloof niet dat dit kwam door zijn taken of gemis van taken..
Dit zat in hem.. en ik denk met wel een interresante baan had hij dat ook gehad …
Hoe jij het omschrijft zo bedoel ik het dus eigenlijk ook. Wanneer hij een heel ander leven had geleefd denk ik dat hij er ook last van gehad zou hebben. Is niet mijn bedoeling daarover te speculeren hoor, helemaal niet. Maar omdat je altijd hoort het kwam door het keurslijf denk ik automatisch weleens ‘zou het echt alleen dat geweest zijn?’.
Toen Claus nog leefde was ik te jong om hem te ‘volgen’ maar wat ik daarna van hem gezien heb was eigenlijk altijd alleen maar positief. Een bijzondere man.
Ik denk dat het inderdaad een wisselwerking is geweest. Maar Claus was heel bevlogen als het ging om ontwikkelingswerk. Hij had daar een hele duidelijke visie over. Namelijk: wij moeten niet met onze Westerse wijsheid denken dat wij de mensen in Afrika wel even zullen redden. Ontwikkelingswerk moet vanuit het volk zelf komen en wij moeten slechts zorgen dat daar een infrastructuur voor is. Met die visie liep hij sterk vooruit en werd hij ook wel gedwarsboomd. Wie hier meer over wil lezen, raad ik het boek van Jutta Chorus over Beatrix aan. Of nog even wachten, in november verschijnt een nieuw boek van haar hand over prins Claus.
Ontzettend knap en moedig dat prins Claus indertijd wist stand te houden, ondanks de sterke anti- Duitse tijdgeest. Mooi verslag; dank 🪷
Mooi verslag Petra! Ik ben koningshuis gezind opgevoed en mijn moeder was echt een fan van prins Claus. Ik heb haar destijds nooit gevraagd waarom eigenlijk maar ik kan mij voorstellen dat ze sympathie voelde vanwege zijn rustige, wijze en inderdaad intelligente optreden maar ook meeleefde in het feit dat hij zelf minder uit de verf kwam in zijn positie naast toen koningin Beatrix. Zelf heeft ze ook dromen opgegeven, ik denk dat ze zich verbonden voelde maar veel respect had voor hoe Claus Beatrix ondersteunde. Ironisch genoeg kreeg mijn moeder ook de ziekte van Parkinson in dezelfde vorm als prins Claus had: dat verstarde. Namens mijn moeder ook: respect voor deze prins!
Mooie beelden! Claus is een held.
En off topic: dat fantastische speciaal voor haar ontworpen kapsel van Beatrix, koninklijker wordt het niet.
Is daar al eens een blog aan gewijd? Ik meen me te herinneren van wel, maar twijfel toch……
Hoi JRN, ik kan het niet zo 1-2-3 vinden. Zal het eens aan Josine vragen.
Dank!
Mooi overzicht!
Alleen jaartal even veranderen, er staat nu 6 september 2028.
Prins Claus viel van het ene meisjesgezin in het andere 😁
Voor altijd jammer dat Claus zijn kwaliteiten niet optimaal heeft kunnen gebruiken, toen Beatrix koningin werdt.
Daarom heeft Maxima zo’n mooie post gekregen bij de VN.
Een mooi eerbetoon aan deze man en vader.
Hm, ik zie alleen 1928 staan, dat moest 1926 zijn (bij geboortejaar).
Oh oeps… Ik heb hier een clubje tieners beneden zitten, waar ik even wat eetbaars naar toe gebracht heb, even geen tijd om te checken. Zal het snel aanpassen!