Tijdens de begrafenis van koning Harald droeg prinses Amalia een jurk met korte mouwen. Mag dat eigenlijk wel? Deze lezersvraag kwam woensdag al van alle kanten binnen. Hoogste tijd voor een blog over mode ten tijde van rouw.
Toen Nederland in 1815 een monarchie kreeg met de allereerste Oranjevorst, moest koning Willem I van A tot Z een eigen hof optuigen. Een duimendik etiquetteboek – inclusief kledingvoorschriften ten tijden van rouw- hoorde daar ook bij. De hofetiquette van koning Willem I kende maar liefst drie stadia van rouw. Bij grote rouw mocht er niets glimmen of glanzen. Zelfs de gespen op de schoenen moesten dof en zwart zijn. Bij de halve rouw mochten er wel zwarte juwelen of parels gedragen worden, maar kant was zeer not done. Bij kleine rouw was een klein vleugje wit toegestaan. Wie meer wil weten over de historische regels, kan het boek Haagse Hofmode raadplegen.
Ten tijde van koning Willem III werden de regels versoepeld. In de rouwperiode werd bijvoorbeeld bont toegestaan. De kleding bleef zwart, maar de accessoires mochten grijs of wit zijn. Toen koningin Emma in 1934 overleed, werden de grenzen opnieuw verlegd. Vanwege haar geloof in het eeuwige leven, wilde Emma een witte begrafenis. Ook bij de uitvaart van koningin Juliana en prins Bernhard werd hiervoor gekozen.
Beton
Waarom ik zo uitgebreid de geschiedenis behandel? Omdat het laat zien dat kledingvoorschriften niet in beton gegoten zijn. Vroeger bepaalde de vorst de kledingvoorschriften en hadden zijn ondergeschikten te volgen; tegenwoordig zien we vaak een tegenovergestelde volgorde. Prinses Beatrix begon in officiële functie pas broeken te dragen toen dat in Nederland al lang en breed geaccepteerd was. Van een officiële etiquettelijst in de staatsalmanak is ook allang geen sprake meer. Wat je wel en niet kan dragen, is tegenwoordig een kwestie van fingerspitzengefühl.
Dat blijkt ook wel uit de rouwsluier van koningin Sonja. Toen haar schoonvader in 1991 overleed, droeg ze tijdens de uitvaart een dubbellaagse, lange rouwsluier. Dat zíj het was die naast de nieuwe koning stond, moesten we maar geloven. Haar gezicht zien was simpelweg onmogelijk. Lange tijd vonden er geen grote staatsbegrafenissen meer plaats. Toen koningin Sonja afgelopen woensdag het paleis verliet voor de begrafenis, viel het me meteen op dat de koningin nog wel een sluier droeg, maar niet zo’n zware als in 1991. De gezichtsbedekking was dit keer transparant en kort. Etiquette is dus niet in beton gegoten. De regels bewegen met de tijd mee. Zo was het twintig jaar geleden ook ondenkbaar dat royals met kleine haarbanden bij een begrafenis zouden verschijnen. In Noorwegen keek niemand er meer vreemd van op.
Amalia en haar keuze voor korte mouwen
Of Amalia met haar korte mouwtje een regel overtrad woensdag, kun je dus lastig stellen. Ze was wel de enige royal met blote armen en voor zover ik weet ook de eerste royal ooit met blote armen bij een staatsbegrafenis. De een zal haar nu zien als een overtreder van de modewet, de ander als een voorloper. Ik vermoed dat we in de toekomst nog veel vaker korte mouwen zullen gaan zien ten tijde van rouw. Kijk maar om je heen bij de gemiddelde begrafenis van een burger. Naast korte mouwen duiken daar inmiddels ook spijkerbroeken en af en toe zelfs sportkleding op. Tijden veranderen, of je dat nu leuk vindt of niet.
Maar nog even terug naar Amalia en haar jurk van Roland Mouret. Zou ik die haar hebben aangeraden? Nee, dat niet. Ik zou persoonlijk de grenzen liever verleggen bij een begrafenis in eigen land. Ook smeken de weersomstandigheden in Oslo niet direct om een blote arm. Maar scherp stellen dat ze een fout maakte, doe ik evenmin. Mede door de handschoenen vond ik het toch een heel mooi en waardig totaalplaatje. Ik zie de korte mouw gewoon als een kwestie van een nieuwe tijd en een nieuwe generatie. Wie wél de regels overtrad, was koningin Rania van Jordanië. Het kledingvoorschrift schreef woensdag tenue de ville + hoed voor. Rania besloot dat laatste achterwege te laten, terwijl er toch een kerkdienst op het programma stond. Dat ze tijdens de processie ook nog een zonnebril droeg, versterkte het beeld van een vrouw die overal lak aan heeft. En dát is dus wel tegen de etiquette. De do’s en don’ts draaien onderaan de streep immers om respect. Voor jezelf én voor de ander.
Korte mouwen: informeel. Handschoenen: zeer formeel. kapsel: informeel en slordig. Oftewel: ze zendt nogal een gemengde boodschap uit. en korte mouwen, sorry, totaal disrespectloos tijdens een formele kerkelijke staatsbegrafenis.
Begrijpend lezen zou je kunnen helpen; Josine omschrijft haarscherp wat en hoe.
Maar ja, jij “ziet” dat anders blijkbaar.
Gelukkig vind ik Josine een stuk geloofwaardiger.
Roos!. Wat leuk je hier weer tegen te komen. Dankjewel voor je advies mbt het begrijpend lezen, maar ik denk niet dat ik dat nodig heb. Ik verschil van mening met de opvatting die Josine hier eloquent verwoordde en volgens mij mag dat. Fijne dag, Roos!
Koningin Rania droeg geen hoed maar ook koningin Sofia van Spanje deed dat niet….
De zonnebril was vast nodig vw fel licht…
N.a.v. de vragen over korte mouwen van Amalia: ik zag net een artikel dat juist kopt over Madeleine en Charlène die regels braken. Madeleine met een rok die niet tot over de knie reikte en Charlène met een broek. Dat laatste had Beatrix trouwens ook. Maar Amalia’s korte mouwen noemen ze daar niet. Persoonlijk denk ik dat het protocol allemaal niet meer zo nauw genomen wordt. Overigens vond ik het mooi dat de Noren zelf zich wel aan het protocol hielden. Al was het dan grotendeels een haarband in plaats van een hoed. Maar ook dat is een stukje met de tijd mee gaan.
Wat mij betreft kon de korte mouw prima! Tijden veranderen en gewoonten ook.
Wat een prachtige jurk droeg Amalia en wat zag ze er stijlvol uit. Wat mij betreft een prima keuze, zeker met de handschoenen. Was het horloge dat ze droeg van Máxima of heeft ze zelf ook zo’n fantastisch exemplaar?
Wisten de royals van te voren eigenlijk dat ze een stuk moesten lopen op van die onhandige stenen? Want dan zou ik ook voor iets andere hakken gekozen hebben.
Die route was wel bekend door middel van een persbericht. Ik denk dat de royals het ook wel wisten, maar daar ben ik niet zeker van.
Ik houd ervan dat aanwezigen zich tijdens een uitvaart netjes kleden, uit respect. Tijdens de begrafenis van koning Harald vond ik iedereen meer dan netjes, respectvol en waardig gekleed. Ook Maxima en Amalia. Wat mij vooral opviel aan Amalia was de zorgzaamheid naar haar oma en de warme condoleances voor Ingrid Alexandra. En dat vind ik veel belangrijker dan korte of lange mouwen, want een warm en goed hart zie je niet af aan de buitenkant, resp. kleding, maar zit diep van binnen.
Ik denk dat ik de jurk van Amalia optisch mooier in balans had gevonden met driekwart mouwen. De langere rok en donkere panty komen gewoon niet zo goed overeen met de blote armen.
Verder lijkt het me een beetje een non-discussie. De Noorse kon. familie heeft echt niet opgelet wie er een hoed op had of niet, of blote armen of een zonnebril. Of oh schande, een broekpak aan in plaats van een rok.
Een tijdje geleden was ik bij een christelijke begrafenis. Zelf ben ik niet kerkelijk, en er was geen kledingvoorschrift. Om aan de veilige kant te blijven had ik me grotendeels in het zwart gekleed, maar ik was tot mijn verbazing een van de weinigen. Zelfs de familie droeg geen zwart. Dus tijden en normen veranderen zeker.
Het zal er ook nog aan liggen waar je bent op een christelijke begrafenis. Bij ons is het echt allemaal zwart, en persoonlijk ga ik daar graag in mee. Voor mij persoonlijk is dat echt de kleur van rouw. Wat overigens niet wil zeggen dat je in een andere kleur geen verdriet voelt of niet in rouw bent uiteraard.
Maar ook hier verandert het wel. Waar je vroeger nog zag dat mensen na een overlijden 6 weken (of langer) op zondag in zwart naar de kerk gingen na een overlijden, is dat nu anders. Je ziet het nog wel geregeld, maar meestal zijn dat de volwassen kinderen, maar kleinkinderen al niet meer. Of de weduwe/weduwnaar. Niet meer de hele familie.
Soberheid hoort bij een uitvaart ook bij een koninklijke.
Een begrafenis is geen catwalk, en wie aanwezig is, kleedt zich in dienst van het moment: ingetogen, respectvol, discreet.
Precies daarom ogen zowel Amalia als Máxima hier net iets té opvallend.
Niet door de korte mouwen, die zijn perfect aanvaardbaar maar door de totale uitstraling, die meer richting statement gaat dan naar stille elegantie.
goedemiddag, een kleine correctie: bij het overlijden koningin Emma was de rouwkleur zwart. Pas bij het overlijden prins Hendrik, enkele maanden daarna, werd de witte hofrouw gehanteerd, dat was een afspraak tussen koningin Wilhelmina en prins Hendrik. Op YouTube staan filmpjes over beide uitvaarten.
Pas bij generatie koningin Wilhelmina was vanuit eigen wens, met als achtergrond geloofsovertuiging de kleur wit.
Na begrafenis koningin Wilhelmina ben ik in de kerk geweest.
Mijn grootouders woonden toen in Delft en mijn ouders hebben mij meegenomen naar de kerk.
De witte versiering bij de trap naar beneden is mij altijd bijgebleven
Goed gedaan hoor Amalia, fris en jong.
Ze bekommert zich om oma, is bijzonder lief naar “collega” Ingrid Alexandra en zag er verder mooi en waardig uit. En dan nog zoveel commentaar krijgen om een paar korte mouwen🫣
Iedereen mag zijn/haar mening hebben, maar sommige van ons maken het hier echt te bont door dingen te beweren die er niet zijn en daarvoor dus ook geen bewijs te leveren.
Blij dat Josine heel duidelijk heeft uitgelegd hoe de vork in de steel zit en dat etiquette verandert door de jaren.
Dank Josine👏
Dat prinsessen van 22 kiezen voor een haarband of fascinator met voile snap ik goed. Dat past bij hun leeftijd..
Bij hun moeders vind ik een hoed toch mooier. Wat niet wil zeggen dat ik dan het dragen van een haarband per definitie respectloos vind.
Maar ik realiseer me ook dat hoeden bijna alleen nog door royals worden gedragen.
En bij een uitvaart dragen mensen tegenwoordig meestal kleding in alle (knal)kleuren van de regenboog, ook de familie. Ik vind het een gruwel en houd het bij ingetogen kleuren. Inderdaad, tijden veranderen en dus ook etiquettes.
Ik was gisteren nog bij een uitvaart van een zwager. Iedereen droeg donkere kleding, niet alleen zwart maar ook donkerblauw, wat mij betreft moet kunnen. Wat mij verder opviel dat de kleinkinderen, in de leeftijd 20 tot 25 jaar, de jongens allemaal een donker pak droegen. Dus het kan wel ook in Nederland. Ik gruw ook van spijkerbroeken tijdens een uitvaart tenzij de overledene dat expliciet heeft vermeld.
Ik vind dat iedereen er keurig uitziet. Korte of lange mouwen, die discussie ga ik niet aan. Ook de hoge hakken ..de meeste dames zijn gewend om op hoge hakken te lopen. Ik vind het heel mooi en sjiek staan. Of het goed is voor de voetjes is een 2e…..maar nogmaals. Iedereen zag er keurig uit
Ik vind die korte mouwen van p Amalia hoogst ongepast. Net als de zonnebril van k Rania. Zelfs bij een doodnormale begrafenis doe je dat niet. En als een hoed gevraagd wordt op te zetten, doe dat dan gewoon en geen haarband. De heren houden zich allemaal keurig aan de regels. Nog even en gymschoenen worden goedgepraat bij zo’n gebeurtenis.
Als de eigen familie een haarband draagt lijkt het me geaccepteerd toch? En de korte mouw…. Het is een jonge meid. Ze zag er keurig uit. Beetje blote armen is gewoon de huidige tijd. Vind die Rania met zonnebril 100x erger dan jong meisje die een blote onderarm heeft. Wat een geneuzel om niks
Het leek mij vooral erg fris die blote armen.
Ik vind het bijna lachwekkend worden die commentaren over de hoge hakken. Even los van het gegeven dat ik vrijwel niemand heb zien strompelen, zwikken of waggelen, het maakt toch geen snars uit? En niet alleen Maxima en Amalia droegen hakken, ook Mathilde en Mary liepen erop en misschien nog wel meer dames. Overigens vind ik dat Amalia ernstig kijkt en zeker niet boos.
Helemaal eens Mart. Heel veel droegen naaldhakken. Alleen leuker voor velen om Amalia en Máxima’ er op aan te spreken lijkt het… terwijl ik eerdere bij volwassen koninginnen dacht… ‘nog iets meer oefenen oude dame…’ Amalia oefent wellicht nog terwijl zij het horen te kunnen…
Geen commentaar, want ik draag ze, weliswaar 4 cm. lager, ook 😃
Toch dacht ik toen ik in een filmpje Amalia zag lopen: ” Nog iets meer oefenen jonge dame”. 😩
Wat een boze blik heeft Amalia op deze foto. Die dag op meerdere momenten gezien bij Amalia.
Dat lijkt me meer een ernstige blik.
Ze kijkt verre van boos. Vind dit een lastige opmerking richting Amalia. Beatrix kreeg ook vaak beschuldigingen van afstandelijk en ijzig. Maar ik vind dit een koninklijke en geconcentreerde blik. Ze kan moeilijk met een grote glimlach mee lopen..
Precies dat. Maar ach… gewoon commentaar geven op momentopname is toch makkelijk 😉😉😉😉
Ik denk eerder geconcentreerd op blijven staan en lopen op die hakken
Nou dan moet ze andere schoenen aan doen als ze zo geconcentreerd moet lopen toch?
Ze ziet er echt waardig uit , maar ja die schoenen…. ( sorry ik val in herhaling)
Er wordt zo vaak geschreven “ respect voor het lopen op hoge hakken” , onzin .
Het woord “ respect” zou ik voor iets anders gebruiken.
De korte mouwen vond ik echt niet storend. Het is eerder het totaalplaatje: een nauwsluitende (bijna sexy) jurk, de voile voor de ogen, de paardenstaart … Ze zag er bijna feestelijk uit. Daardoor schrok ik eerst een beetje, maar eigenlijk vind ik het ook een stomme reactie van mezelf. Amalia is jong en mooi, en mag er ook zo uitzien. Eigenlijk doet ze niks fout. Haar houding was heel respectvol.
Ik wil ook nog even zeggen dat ik Maxima echt prachtig, sereen en stijlvol vond.
Huh? Meen je dit? Feestelijk en sexy? Zelfde foto’s gezien als de rest?
Ik vond haar er echt niet feestelijk of sexy uitzien. Ze zag er mijns inziens keurig en waardig uit.
Koningin Sofie van Spanje droeg ook geen hoed oid en haar haar zat zeer rommelig en pluizig/droog
Maxima en Amalia droegen ook geen hoed. Slechts een diadeem en en fascinator. Desalniettemin vind ik ze er prachtig uitzien
Ik heb het over hoed of iets dergelijks . Dus Máxima en Amalia vallen daar dan toch onder. Koningin Sofia droeg niks op haar hoofd net als Rania