Koning Harald, de verbindende factor in Noorwegen, is overleden

Hij vocht negen jaar voor zijn grote liefde, zeilde drie keer op de Olympische Spelen en sprak zich onvoorwaardelijk uit voor diversiteit en tolerantie. Koning Harald V was niet zomaar een staatshoofd van Noorwegen, maar een monarch met een warm hart. Een terugblik op het leven van de koning die de Noren dichter bij elkaar bracht.

Vandaag kwam het verdrietige nieuws naar buiten dat koning Harald op 89e leeftijd is overleden. De afgelopen dagen werden de berichten over zijn gezondheid al steeds iets somberder. Van stabiel naar zeer ernstig. Zojuist werd bekend gemaakt dat de vorst vanochtend om 6.53 uur vredig is overleden in het Rikshospitalet. Zo deelde de koninklijke familie dit mee:

Met diepe droefheid delen wij u mee dat Zijne Majesteit Koning Harald vandaag is overleden. Koning Harald is vrijdag 28 augustus om 6:35 uur vredig overleden in het Nationaal Ziekenhuis.

Koning Harald V van Noorwegen (1937–2026) was de eerste Noorse prins in eeuwen die op eigen bodem werd geboren. Hij was de zoon van koning Olav V en prinses Märtha. Tijdens zijn lange regeringsperiode groeide hij uit tot een geliefde en betrokken vorst, die de monarchie dicht bij het volk bracht en een moderne invulling gaf aan het Noorse koningshuis.

Zijn vroege jeugd werd getekend door de Tweede Wereldoorlog. Als klein jongetje vluchtte hij met zijn moeder en zijn zussen Ragnhild en Astrid naar de Verenigde Staten, terwijl zijn vader en grootvader vanuit Londen het Noorse verzet leidden. Die oorlogsjaren vormden de basis voor zijn levenslange inzet voor vrijheid en democratie. Haralds grootvader, Haakon VII, was in 1905 de eerste koning van het moderne Noorwegen; hij werd geboren als zoon van de Deense prins Karl en was getrouwd met de Engelse prinses Maud.

Kroonprins Harald van Noorwegen

In 1945 keerde het gezin terug naar Noorwegen. Het verlies van zijn moeder in 1954 was een zware slag voor de jonge prins. Toen drie jaar later zijn grootvader Haakon VII overleed en zijn vader de troon besteeg als koning Olav V, werd Harald op twintigjarige leeftijd de nieuwe kroonprins. Hij bereidde zich grondig voor op zijn toekomstige taak met een opleiding aan de Noorse militaire academie en studies geschiedenis, economie en politicologie aan de Universiteit van Oxford.

Koning Harald V van Noorwegen

Toen hij in 1991 zijn vader opvolgde onder het motto “Alles voor Noorwegen”, trad hij aan in de schaduw van een geliefde koning. Toch vond Harald al snel zijn eigen weg. Met zijn droge humor en open houding gaf hij het koningschap een modern gezicht.
Dat hij in 1968 na negen jaar strijd mocht trouwen met zijn grote liefde, het burgermeisje Sonja Haraldsen, zette de Noorse monarchie destijds flink onder druk. Toch bleek juist dat besluit de redding van het koningshuis: het bracht de koninklijke familie dichter bij het volk dan ooit.

Gezin Harald en Sonja

Samen kregen koning Harald en koningin Sonja twee kinderen: prinses Märtha Louise en kroonprins Haakon. En via hen kregen ze vijf kleinkinderen: prinses Märtha Louise en Ari Behn kregen dochters Maud Angelica (2003), Leah Isadorah (2005) en Emma Tallulah (2008). Kroonprins Haakon en kroonprinses Mette-Marit kregen samen prinses Ingrid-Alexandra (2004) en prins Sverre Magnus (2005). Ook kregen Harald en Sonja een bonuskleinkind, zoals we het nu zouden zeggen, Marius, de oudste zoon van kroonprinses Mette-Marit.

Overigens werd op 29 mei 1990 in Noorwegen de wet aangepast, zodat de eerstgeborene de troonopvolger is, ongeacht het geslacht. Hierdoor is prinses Ingrid-Alexandra nu de nieuwe troonopvolgster en is ze vanaf nu kroonprinses Ingrid-Alexandra. De wet gold echter niet met terugwerkende kracht, vandaar dat niet prinses Märtha Louise, maar kroonprins Haakon nu de nieuwe koning is: Koning Haakon VIII.

Nalatenschap

Als topsportman liet Harald eveneens zien wat volharding betekende. Hij nam drie keer deel aan de Olympische Spelen als zeiler en bleef tot op hoge leeftijd actief in de zeilsport, wat hem het respect van jong en oud opleverde.

Zijn grootste nalatenschap ligt echter in zijn verbindende kracht. Harald was een monarch die meeging met de tijd. Historisch werd zijn beroemde toespraak in de paleistuin in 2016, waarin hij opkwam voor diversiteit, LHBTIQ+-rechten en vluchtelingen met de woorden: “Noren zijn meisjes die van meisjes houden, jongens die van jongens houden, en jongens en meisjes die van elkaar houden. Noren geloven in God, Allah, het universum en niets.” Deze toespraak werd gehouden bij festiviteiten rondom zijn 25-jarig regeringsjubileum.

Jaren vol moeilijkheden

Het 35-jarig regeringsjubileum van de koning ging echter in stilte voorbij. Helaas heeft de Noorse koning in de laatste periode van zijn leven veel meegemaakt. Niet alleen overleed zijn ex-schoonzoon door zelfdoding, ook kwam de zoon van kroonprinses Mette-Marit in opspraak. Prinses Märtha Louise trouwde opnieuw, dit keer met iemand waar men in Noorwegen niet onverdeeld blij mee was. En tot slot kwam kroonprinses Mette-Marit in opspraak, onder andere door haar banden met de beruchte zedendelinquent Epstein. Deze gebeurtenissen mogen echter wat ons betreft de herinnering aan een bijzondere koning niet overschaduwen. Want, samen met koningin Sonja, bleef koning Harald de stabiele factor in de Noorse koninklijke familie. En dat staat vandaag voorop. De laatste jaren broos, maar altijd met humor. Hij worstelde met zichtbare gezondheidsproblemen en onderging verschillende ziekenhuisopnames. Maar hij bleef het Noorse volk trouw tot het einde.

Hoewel koning Harald meerdere ziektes overleefde, waaronder blaaskanker in 2003, hartproblemen (een operatie in 2005 en 2020 waren noodzakelijk) en meerdere infecties, bleef zijn gezondheid wankel, maar hij krabbelde toch steeds weer op. Tot vandaag. Hij bezweek aan een bacteriële bloedinfectie, die hij opliep na een behandeling met cortisone tegen bloedziekte hemolytische anemie.

Met het overlijden van koning Harald V verliest Noorwegen een warme, geliefde en wijze vaderfiguur die de monarchie wist te moderniseren zonder haar tradities te verwaarlozen. Zijn erfenis is een noordelijk koninkrijk dat opener, inclusiever en hechter is achtergelaten dan hij het aantrof.