Hoe gaat Haakon zijn koningschap invulling geven?

Sinds vorige week heeft Noorwegen een nieuwe koning. De familie is in rouw gedompeld, want de nieuwe koning kwam op de troon doordat koning Harald is overleden. Maar, hoe gaat koning Haakon zijn koningschap invulling geven?

Dat koning Haakon als kroonprins al jaren voorbereid was op het koningschap, moge duidelijk zijn. Van jongs af aan zal hij dat geweten hebben. Maar met een vader die in zekere zin veel vernieuwing heeft aangebracht, is er voor hem ook ruimte voor bepaalde eigen keuzes. Haakon heeft een eigentijdse visie, een sterke focus op duurzaamheid en een benaderbare stijl. Overigens zonder tradities uit het oog te verliezen. Of dat laatste met alles zo blijft, is maar de vraag. Want, zal hij net als zijn vader, tot zijn dood regeren? Of gaat Haakon degene zijn die deze traditie doorbreekt? Dat zal alleen de tijd ons kunnen leren.

Door de jaren heen heeft toenmalig kroonprins Haakon Magnus (geboren in 1973), zich ontwikkeld tot een ervaren en gerespecteerde vertegenwoordiger van het Noorse koningshuis. Waar koning Harald de monarchie stabiliseerde als een verbindende factor voor het land, zal Haakon zijn eigen accenten leggen. Zowel in zijn openbare optredens als in zijn inhoudelijke dossiers zal hij, voor zover mogelijk, een eigen koers varen.

Klimaat, milieu en patronages

Voor Haakon was één van de meest prominente pijlers tijdens zijn werk als kroonprins klimaatverandering en milieubescherming. Haakon zet zich al jaren in voor duurzaamheid en de Noorse innovatiesector. Hij brengt regelmatig bezoeken aan groene technologiebedrijven, onderzoeksinstellingen en bijeenkomsten over het behoud van de oceanen. Als koning zal hij dit thema vermoedelijk nog nadrukkelijker op de kaart zetten, passend bij het internationale profiel van Noorwegen als leider in de groene transitie.

Als kroonprins heeft Haakon heel wat beschermheerfuncties aan genomen, zoals de vluchtelingenraad. Hij ondersteunt Noorse studenten in het buitenland, de gehoorvereniging, verschillende festivals, de astma- en allergievereniging, de blindenfederatie, jonge wetenschappers, de Reddingsvereniging, het Noorse Filmfestival en nog veel meer. Het is afwachten van welke verenigingen hij beschermheer blijft en of hij ook nieuwe functies aanneemt. Opvallend is dat er nu veel qua festivals, muziek en dergelijke bij zit, met daarnaast gezondheidsverenigingen.

UNDP en Haakons benadering

Internationaal was Haakon betrokken bij het VN-werk. Zo was hij sinds 2003 ambassadeur van de UNDP. Vanwege zijn koningschap zal Haakon stoppen met dit werk. Deze functie paste echter wel goed bij zijn studie. Haakon heeft politicologie gestudeerd aan de Universiteit van Californië (Berkeley) en behaalde een master in internationale ontwikkeling aan de London School of Economics. Als ambassadeur voor het Ontwikkelingsprogramma van de Verenigde Naties (UNDP) richtte hij zich op armoedebestrijding en de millenniumdoelstellingen. We kunnen er overigens wel vanuit gaan, dat hij als staatshoofd Noorwegens diplomatieke en humanitaire rol in de wereld waar mogelijk zal blijven ondersteunen.

Haakon staat voor een informele en open benadering. Ook benadrukt hij regelmatig het belang van mentale gezondheid, diversiteit en sociale insluiting. Deze empathische en eigentijdse stijl stelt het koningshuis in staat om relevant te blijven in een veranderende samenleving. Het koningshuis heeft echter nogal wat te verduren gehad. Hoe zich dit alles zal gaan ontwikkelen, zullen we de komende tijd gaan zien.

Koningin Mette-Marit

De laatste tijd is Mette-Marit minder in beeld geweest, omdat ze in opspraak kwam vanwege haar banden met Jeffrey Epstein, maar ook vanwege de situatie met haar zoon Marius en hoe ze daarmee om gegaan zou zijn. Daarnaast speelde haar verslechterende gezondheid een grote rol. Als koningin Mette-Marit zal zij het eerste half jaar nog niet actief bezig zijn in haar functie. Haar gezondheid gaat op dit moment – vanzelfsprekend – voor alles. Wel zal zij na die tijd vermoedelijk de Noren opnieuw voor zich moeten winnen. Het is afwachten hoe zij haar rol als koningin zal gaan vervullen.

Ook is er nog het fonds van het kroonprinselijk paar. Onlangs was toenmalige kroonprins Haakon alleen bij de viering van het jubileum. Mette-Marit moest vanwege haar gezondheid verstek laten gaan. Het fonds zet zich in voor het creëren van kansen, het versterken van de gemeenschap en het bijdragen aan een gevoel van eigenwaarde, verbondenheid en participatie onder jongeren. Het fonds zal ongetwijfeld een nieuwe naam gaan krijgen. Of het fonds zelf zo blijft bestaan? Vermoedelijk wel, maar ook dat is afwachten.

Alt for Norge

Ondanks zijn vernieuwende aanpak blijft Haakon sterk verankerd in de Noorse traditie. De Noorse monarchie ontleent haar bestaansrecht aan de nabijheid tot het volk en de visie dat de koning er is voor de Noren. Haakon heeft aangegeven het levensmotto van zijn vader en grootvader — “Alt for Norge” (Alles voor Noorwegen) — voort te willen zetten.

Door maatschappelijke betrokkenheid te combineren met de traditie van de ‘volksmonarchie’, ontwikkelt Haakon een koningschap dat eigentijds is. Hopelijk lukt het hem ook, om samen met koningin Mette-Marit, het koningshuis weer stabiel te krijgen. Want dat is iets wat hard nodig is. Noorwegen kan in ieder geval rekenen op een staatshoofd dat behoorlijk goed voorbereid is op bepaalde uitdagingen.

Aan de banden met de andere Scandinavische royals zal het niet liggen. De drie koningshuizen van Noorwegen, Zweden en Denemarken zijn aan elkaar verwant, en onderhouden nauwe banden. Zo sprak Mary vorige week nog in het openbaar een steunbetuiging uit aan Haakon en Mette-Marit. En ook Frederik en Victoria en Daniël kunnen het goed met Haakon en Mette-Marit vinden. De banden zijn zó goed, dat niet alleen Estelle Scandinavische peetouders kreeg (koningin Mary en konin Haakon), maar ook prins Oscar. Tot zijn peetouders horen koning Frederik en koningin Mette-Marit.